Data publikacji: 18.11.2025 r.

Do 6 grudnia w Galerii Sztuki MOK obejrzeć można wystawę Macieja Cieślaka pt. "Jak blisko". Spotkanie z autorem odbędzie 21 listopada o godz. 18.00.

Jak blisko
Maciej Cieślak

„Gdyby słonie pisały historię, mogłyby przedstawić tapiry, ryjoskoczki, mirungi i nosacze sundajskie jako gatunki nieśmiałe, początkujące, stawiające niepewne kroki na głównej drodze do ewolucji trąby, które nigdy – z jakiegoś powodu – nie dotarły do celu; tak blisko, a jednak tak daleko.”
Richard Dawkins & Yan Wong, „Opowieść przodka”

Wystawa „Jak blisko” Macieja Cieślaka otwiera przed nami przestrzeń, w której nauka, wyobraźnia i technologia tworzą wspólny język dla nowych form empatii. To cykl portretów ludzi i zwierząt – nie w relacji dominacji czy obserwacji, lecz współistnienia. Fotografie te, wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji, są zarazem projektem przyszłości i współczesnym mitem – wizją świata, w którym człowiek nie jest już centrum narracji o życiu, lecz jednym z jego uczestników.

Cieślak, fotograf i fizyk, wykorzystuje AI nie jako narzędzie zastępujące działanie artysty, lecz jako wehikuł poznawczy – sposób na przekroczenie antropocentrycznego paradygmatu. Jego prace są czymś więcej niż tylko wizualizacjami – to eksperyment myślowy, rodzaj wizualnej spekulacji: jak mogłaby wyglądać nasza relacja ze światem pozaludzkim, gdybyśmy zrezygnowali z potrzeby hierarchii i podziałów?

„Jak blisko” to także opowieść o genetycznej i emocjonalnej wspólnocie. Wiemy już, że z szympansami łączy nas 99% DNA, że kruki, małpy czy ośmiornice posiadają samoświadomość i pamięć, że świnia może podtrzymać ludzkie życie – dosłownie i metaforycznie. Granice między „nami” a „nimi” zaczynają się rozmywać, a sztuczna inteligencja, przyśpieszając rozwój badań nad komunikacją międzygatunkową (choćby prób dekodowania języka kaszalotów), staje się współtwórczynią nowej empatii. Cieślak wchodzi w dialog z tym procesem. Jego obrazy – niepokojąco realistyczne, a jednak ewidentnie „z innego świata” – są rodzajem portretu przyszłości, w której symbioza człowieka i zwierzęcia nie jest metaforą, lecz faktem. W tych fotografiach spotykają się nauka i poezja, futurologia i duchowość, fotografia i fikcja.

Zadają pytanie, które brzmi dziś coraz poważniej: jakie jest nasze miejsce na Ziemi? Czy jesteśmy wyjątkowi? Może dopiero w akcie rozpoznania bliskości z innymi gatunkami – tej biologicznej, emocjonalnej, planetarnej – człowiek odnajdzie siebie na nowo. 

Maciej Cieślak
Fotograf, fizyk jądrowy i finansista. Członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Laureat konkursu National Geographic Polska (2010) oraz International Photography Awards (2017, 2018, 2024 – wyróżnienie w kategorii AI Generated Images / Professionals). Autor zdjęć do książki „Ach, zapach! Przewodnik po fantastycznym świecie zapachów” (Buchmann, 2023). Mieszka i pracuje w Warszawie.

fot. Ryszard Kucab

Zobacz galerię zdjęć